Van omnivoor tot ayurvedische, rauwe veganist (DEEL 1)

Een familielid heeft vele diëten geprobeerd en ik heb haar drang naar gezond leven geërfd. Ik schipper altijd een beetje tussen vegetariër, veganist, omnivoor, flexitariër (flexi-wattus?) en pescetariër (HUH?). Omdat ik vaak hoor dat mensen er helemaal niks van snappen, ga ik het in twee artikelen haarfijn uitleggen wat voor eetstijlen er zoal zijn. We gaan het niet hebben over diëten zoals Paleo, Sonja Bakker, Atkins, Montignac en Herbalife, omdat ik niet geloof in diëten die een verdienmodel hebben. Ons land staat bol van dieetgoeroes (slanke vrouwen die op Instagram hun gezonde levensstijlen tentoonspreiden) en dat ga ik je bij goeroe.guru ook allemaal besparen. Nederland heeft bijvoorbeeld Marjolein Dubbers, Fajah Lourens, Mieke Kosters en Rens Kroes. Het mooie is dat ze niet enkel keihard afvaldiëten voorschrijven, maar ook een fit en gezond leven propageren. Het is alleen vervelend dat ze vaak onzin beweren. (Köhler, 2017) Ik ga je dus absoluut niet vertellen wat je moét eten (of wat niét), maar zet wel op een rijtje wat de grootste verschillen zijn tussen de meest voorkomende eetstijlen. Zodat jij ein-de-lijk begrijpt waarom iemand jouw heerlijke taartje laat staan op jouw verjaardagsfeestje. In deel 1 beginnen we simpel en bespreek ik de uiteindes van het eetspectrum: omnivoren en vegetariërs. In deel 2 lees je over hetgeen daartussen ligt.

OMNIVORISCH
Herinner je je de biologielessen van de middelbare school nog? Onderdeel van de basiskennis is dat de mens een alleseter is, een omnivoor. Let’s face it: de mens is gebouwd om zowel plantaardig als vlees en vis te eten. De kiezen in onze mond en onze hoektandjes hebben we niet voor niets van moeder natuur gekregen. Discutabel zijn wel de voedingskwantiteit en -kwaliteit. Grote hompen rood vlees en weinig groente staan gelijk aan een verhoogde kans op hart-en-vaatziekten. Maar, alleen maar broccoli eten doet de behoefte van het lichaam naar een diversiteit van voedingsstoffen ook niet veel goeds. Ook al zijn we allen ontstaan als omnivoren, dan nog kunnen we niet allemaal hetzelfde dieet volgen aangezien iedereen anders reageert op voeding. Er bestaat dus helaas geen wonderdieet, hoewel dieetgoeroes dat ons wel doen geloven (en geld uit ons handje slaan). Het is achterhaald om te geloven dat we allemaal volgens één dieet kunnen leven. De schijf van vijf van het Voedingscentrum is dus zeker niet de enige manier om te leven als omnivoor. Hun adviezen richten zich veelal op afvallen. Zo schrijven zij op hun website: “Minder eten is het belangrijkste bij afvallen. Gezonde mannen hebben gemiddeld 2.500 calorieën per dag nodig, vrouwen 2.000. Probeer als je afvalt uit te gaan van 1.800 calorieën per dag voor mannen en 1.500 voor vrouwen.” (Voedingscentrum, 2017) Het gevaar van een omnivorisch dieet is dat we alles eten wat we willen inclusief de ongezonde voedingsmiddelen) en eens in de zoveel tijd even minderen/op dieet gaan. Een ander gevaar is dat we eten gaan zien als sociale aangelegenheid i.p.v. als de brandstof voor ons lijf (iemand die ik ken omschrijft het als volgt: “Mijn lichaam is mijn tempel”). Een kortdurend dieet voelt vaak als een straf en levert tijdelijk resultaat op. “Gaat dat ooit over? De enorme trek in eten die mensen hebben, vooral als ze net zijn afgevallen, verdwijnt niet snel. Eén studie (FL Greenway, International Journal of Obesity, 26 mei 2015) liet zien: na twee jaar afvallen was de hunkering naar vet en zoet naar de achtergrond verdrongen en hadden de deelnemers veel meer zin in fruit en groente.” (Köhler, 2017) In het advies van het Voedingscentrum zit echter wel een kern van waarheid, zo benadrukken zij een uitgebalanceerd, gevarieerd dieet en raden ze ons aan om (witte) suikers zoveel mogelijk te schrappen. Dat suikers slecht voor je zijn hoef ik je waarschijnlijk niet uit te leggen. Dat liters cola, zakken chips en gummibeertjes ongezondere keuzes zijn dan noten, wortels en bronwater, wist je hopelijk al. Wat minder bekend is dat omnivorisch eten een bewuste keuze is. Want dat jij toevallig in een maatschappij bent geboren waar men vlees en vis eten net zo hoog prioriteert als plantaardig voedsel, betekent niet dat je een omnivorische levensstijl automatisch moet accepteren als de meest gezonde keuze voor jou.

Meer info over een omnivorisch dieet?

  • Bekijk eens de op wetenschappelijke feiten gebaseerde documentairereeks The Truth About Food (BBC) of lees het gelijknamig boek, dat trouwens ontzettend vermakelijk is.

VEGETARISCH
Vaak zijn er twee duidelijke kanten van een verhaal. In dit geval kan het zijn dat je zelf vegetariër bent en zo niet, dan heb je er hoogstwaarschijnlijk een (duidelijke) mening over. Toen ik vegetarisch at liep ik vaak tegen vooroordelen aan. Ik zou het wel altijd koud hebben (klopt), er ongezond uitzien (klopt ook, ik ben vrij mager en witjes) en zo’n irritante propagonist zijn (klopt niet, iedereen mag van mij eten wat hij/zij wil). Nu leef ik vrij geiten-wollen-sokkerig, dus ik snap de heftige reacties van mensen wel. Heb je op een andere planeet geleefd en gemist wat een vegetariër eet? Bij deze: een vegetariër eet geen vlees en vis. Einde. In tegenstelling tot veganistisch – waar ik in deel 2 op terugkom – worden er dus wel dierlijke producten genuttigd zoals melk, kaas, eieren etc. Het is een puur persoonlijk besluit om vegetarisch te gaan koken. Sommigen geven aan dat ze het onethisch vinden om dieren te eten en anderen – zoals ikzelf – vinden de smaak of structuur van vlees niet lekker. Ik vind groente, fruit en tempeh/soja gewoon oprecht lekkerder dan een biefstuk. Ja, ik kan meer genieten van zo’n zompig groenteflapje op de barbecue dan de wetenschap dat er een kipje door de slagmolen is gehaald. Het gebeurt ook dat mensen besluiten vegetarisch te leven door culturele of religieuze overwegingen. Een belangrijk discussiepunt is of vegetariërs chronische tekorten oplopen door hun dieet. Dit punt wordt voornamelijk door omnivoren aangehaald. De meeste vegetariërs en veganisten slikken dagelijks extra vitamine B12 tabletten. Liesbeth Gijsel van EOS wetenschap probeerde het vegetarische dieet een week uit (2012) en interviewde wetenschappers over een vitamine B12 tekort: “‘B12 is cruciaal voor de correcte en adequate aanmaak van rode bloedcellen uit stamcellen in het beenmerg’, vult collega Stefaan De Henauw (humane voeding, Universiteit Gent) aan. ‘Wie een tekort heeft, krijgt bloedarmoede, met als eerste symptomen vermoeidheid en hartkloppingen. Wordt het vitaminetekort niet behandeld, dan treedt hersenschade op, met geheugenverlies, coördinatiestoornissen of spierzwakte tot gevolg.’ Uit een Amerikaanse studie bleek recent nog dat een B12-tekort bij ouderen kan leiden tot een krimpend brein en cognitieve achteruitgang. Op dat moment supplementen toedienen, blijkt de schade niet te kunnen herstellen. Hoe snel je zo’n tekort oploopt, is niet echt duidelijk. Iedereen heeft een flinke voorraad B12 opgestapeld in de lever, en als je inname verandert, hangt het ervan af hoe snel die voorraad is uitgeput. Dat kan na een jaar zijn, maar ook pas na enkele decennia. Bovendien kan de inname van foliumzuur – een vitamine die veelvuldig voorkomt in een vegetarisch dieet – een B12-tekort voor de arts maskeren.” Goed, tekorten of niet, feit is wel dat ongeveer 5% van de Nederlander vegetarisch eet en dat dit aantal groeiende is. Het is ook een beetje afhankelijk wie je vrienden zijn: in de kunst- en theaterwereld waarin ik mij bevind zie ik veel mensen die bij deze 5% horen en daarom houd ik deze dieetkeuze bij etentjes dus altijd in gedachten. Hou jij er ook al rekening mee?

Over-the-top-amerikaans-maar-stiekem-wel-inspirerende food-documentaires die op Netflix staan over plantaardig eten:

  • Live and let live
  • Food choices
  • Cowspiracy
  • Food Inc.
  • Fat, sick & nearly dead
  • Forks over knives

Ben jij een omnivoor of een vegetariër? Of ben je er iets tussenin? Waarom? In deel 2 van dit naslagwerk lees je meer over flexitariërs, pescetariërs, veganisten, rauwe veganisten en de ayurvedische voedingsleer.

Bronnenlijst:

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s